stat counter
  • امروز : دوشنبه, ۱۱ مرداد , ۱۴۰۰
  • برابر با : Monday - 2 August - 2021

تیتر خبرها

بازداشت تعدادی از مدیران و کارکنان آبفای خوزستان پیش بینی تولید بیش از ۵۵ هزارتن پیاز در کوار مادر شهیدان رضازاده به فرزندانش پیوست کاشت ارقام ذرت علوفه‌ای در شهرستان داراب فرهاد تیمورزاده : دوست دارم با نقش های جدید خودم را به چالش بکشم کشف ارز قاچاق از مسافر پرواز شیراز-دبی کاهش رعایت پروتکل‌ها در جنوب غرب خوزستان به ۴۰ درصد کارگران نیشکر هفت تپه همچنان چشم انتظار حل مشکلاتشان خراسان رضوی با بحران دارو‌های کرونا روبرو است رونمایی از شربت ضدکرونا و تجلیل از مدافعان سلامت در اهواز اکران فیلم‌های خاطره انگیز کودکان در اصفهان انتخابات شورای شهر بهارستان باطل شد دمای هوا در خراسان رضوی افزایش می‌یابد ۶۲۷۰ میلیاردریال اعتبارات محرومیت زدایی در هرمزگان توزیع شد/برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور تصویب شد افزایش تخت های کرونا از ۹۰ به ۱۳۰ در یک هفته/ ۱۰ پرستار اورژانس های سطح شهرستان را به کمک طلبیدیم بروز رسانی نرم افزاری تجهیزات شبکه LANمنطقه خلیج فارس کمک بلاعوض و اعطای تسهیلات سازمان شهرداری‌ها برای بهسازی ناوگان اتوبوسرانی الحاق ناجی ۱۱ پس از تعمیر اساسی و زیر آبی به ناوگان جستجو و نجات دریایی هرمزگان بستری ۳۵۵ بیمار مبتلا به کرونا در بخش مراقبت‌های ویژه تیم کونگ فو توآ مرکز هرمزگان بر سکوی قهرمانی مسابقات جهانی ترکیه ایستاد تعویض دیزل ژنراتور مرکز انتقال نفت مهرآران افتتاح نخستین دفتر خدمات الکترونیک قضایی در شهر تازیان انعقاد تفاهم نامه سه جانبه با هدف تحقق کارآفرینی بهره برداری از ۸ کیلومتر از آزادراه کنارگذر شرق اصفهان اجرای کلکتور اصلی فاضلاب شهر فامنین تا پایان سال کاروانسرای دولت آباد فراهان تبدیل به مجتمع اقامتی-گردشگری می‌شود بستری ۸۳۰ بیمار کرونایی در استان همدان آغاز واکسیناسیون فرهنگیان در استان همدان اتهامات امنیتی خارج از نوبت و در اسرع وقت رسیدگی می‌شود دلایل ناکامی نفت آبادان و نفت مسجدسلیمان طی یک دهه اخیر ظرفیت بیمارستان های کرونای فارس در حال تکمیل ازادی زندانی همزمان با عید غدیر در لامرد اجرای طرح تاکسی کتاب در شیراز مهار آتش سوزی منطقه حفاظت شده مله گاله تعطیلی ۱۲ واحد صنفی متخلف در جهرم شیراز پیشرو در بهره برداری از صنایع کشاورزی مهار آتش سوزی در ارتفاعات کوه‌های سپیدار خفر تجلیل از مادران شهدا در بیرم معافیت کامل مالیاتی برای خدمات حمل و نقل بار در شیراز افزایش رطوبت در برخی مناطق خوزستان حسینی برای ذوب آهن معجزه نکرد ۱۰۰ واحد مسکونی برای محرومان در بویین میاندشت احداث می‌شود مسئولان متخلف در خوزستان به دستگاه قضایی معرفی می‌شوند کشف ۵۸ میلیاردی ارز قاچاق توسط پلیس فرودگاه مشهد نجیمی:۸۶۶بیمار جدید مبتلا به کرونا در اصفهان شناسایی شدند/فوت۲۷ نفر ۹ پرواز تهران در فرودگاه اصفهان به دلیل شرایط نامساعد جوی فرود آمد کرونا بار دیگر فرهنگسراهای مشهد را تعطیل کرد ۸۱۴واحد مسکن محرومان در استان به بهره برداری رسید/اعطای ۳۰میلیون تومان کمک بلاعوض برای ساخت مسکن محرومان عدم ارائه خدمات جابجایی به مسافرین جزایر قشم و هرمز در بندر شهید حقانی مدیران نباید تصور کنند انتقاد از آنان دشمنی است ، باید این رویه اصلاح شود

  • کد خبر : 374811
  • ۲۹ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۳:۰۱
0

فراموش شدن بخشی از زبان فارسی

قلم | qalamna.ir :
گروه فرهنگی: کلمه‌ها و ترکیب‌هایی در زبان فارسی «سینه به سینه» گشته و دست ما رسیده است اما برخی ناخواسته «کمر بسته»اند تا این ترکیباتی را که شاید کمتر این روزها در مکالمات مردم شنیده می‌شود، به دست فراموشی بسپارند، هرچند کسی هم این اتفاقات را «گردن نمی‌گیرد».

قاسم هاشمی‌نژاد در بخشی از پیش‌گفتار کتاب «ایوب» که در نشر هرمس منتشر شده، نوشته است: یکی از خصایص کم و بیش از یادرفته زبان فارسی در ترکیبات فعلی آن متجلی می‌شد. این ترکیبات فعلی اغلب به کمک عناصر مادی و ملموس ساخته می‌شد و این عناصر هر قدر به حیات انسانی و کارورزی او نزدیک بهتر؛ در نتیجه اعضای بدن و اندامی که کاربرد بیشتری داشتند (مثل دست و پا و سر و چشم) و ابزار و مصالحی که در زندگی روزمره کارایی بیشتری داشتند (مثل تبر و تیر و تیشه و تیغ) و عناصر طبیعت که انسان‌ها با آن سر و کار داشتند (آب و باد و خاک و آتش) و جانوران وحشی و اهلی که همبازی زمینی او بودند (مانند شیر و گور و گوسفند و مرغ) در ساخته شدن این ترکیبات دخالت بیشتری داشتند.

این، البته، در شکل‌گیری تمامی زبان‌ها موثر بوده، اما در زبان فارسی بخشی جدایی‌ناپذیر از عیار آن را می‌ساخته است. یک مثال سردستی از «شاهنامه» فردوسی می‌آورم تا حرفم را روشن کرده باشم…: «فریدون برآشفت و بگشاد گوش/ ز گفتار مادر برآمد به جوش/  دلش گشت پردرد و سر پر ز کین/ به ابرو ز خشم اندر آور چین/ چنین داد پاسخ به مادر که شیر/ نگردد مگر به آزمایش دلیر/ کنون کردنی کرد جادوپرست/ مرا برد باید به شمشیر دست/ بپویم به فرمان یزدان پاک/ برآرم ز ایوان ضحاک خاک». می‌بینید تقریبا تمام افعال به‌کاررفته ترکیبی است و با عوامل و عناصر مادی و ملموس ساخته شده است: گوش گشاد کردن، دل پر درد گشتن، سر پر ز کین گشتن، به ابرو از خشم چین اندر آوردن. حتی در آن‌جا که به ظاهر نشانی از عنصر محسوس نیست، آن‌چه به ذهن متبادر می‌شود محسوس است.

مثل «به جوش برآمدن» که از صفت آب، وقتی که گرما ببیند، گرفته شده است. یا حتی اگر بخواهیم باریک‌نظری به خرج دهیم و مته به خشخاش بگذاریم، می‌توانیم در ریشه پوییدن دقیق بشویم که از واژه «پا» درست شده است. به مرور، هرقدر که ما از سرچشمه زبان فارسی دور شدیم، از این جوهره هم دور افتادیم. مثلا به جای «گردن نهادن» گفتیم اطاعت کردن، به جای «چشم به راه بودن» گفتیم منتظر بودن و جای «دستگیری» گفتیم امداد و جای «چشم‌پوشی» گفتیم بی‌اعتنایی و جز این‌ها.  همه آن‌چه ما به عنوان خصیصه و جوهر نام بردیم و جذابیت زبان فارسی از آن می‌آید سبب محسوس شدن زبان و تصویری شدن آن می‌شود. به یمن این ویژگی،  زبان فارسی در عیار خود، هم چشیدنی است، هم شنیدنی و دیدنی، هم بوییدنی است و هم بسودنی. این آن گوهر گرانبهایی بود که ما کم و بیش از دست داده‌ایم.»

صفحه‌ای با عنوان یکان‌یکان درباره عیار فارسی و ترکیب‌های فعلی که در حال فراموشی هستند می‌نویسد و برخی از این ترکیب‌ها را ارائه می‌کند. پیش‌تر به برخی از این ترکیب‌ها اشاره شده است و در ادامه مروری داریم بر برخی از ترکیب‌های فعلی که با اعضای صورت و بدن ساخته می‌شوند.  

ترکیب‌های فعلی در زبان فارسی که با زبان ساخته می‌شوند: زبان آدمی‌زاد سر کسی شدن، زبان باز کردن، زبان نچرخیدن به چیزی، زبان بند آمدن، زبان مو درآوردن، زبان به دهان گرفتن، زبان دراز کردن، زبان را گاز گرفتن، زبان را نگه داشتن، زبان ریختن، زبان زدن به چیزی، زبان کسی از کار افتادن، زبان کسی تند بودن، زبان کسی دراز بودن، زبان کسی مو درآوردن، زبانی که کسی هرز بودن، زبان گرفتن، اختیار زبان خود را نداشتن، از زبان افتادن، از زبان دررفتن، از زیر زبان کسی حرف کشیدن، به زبان آوردن، با زبان بی‌زبانی گفتن، بر سر زبان‌ها افتادن، زبان تر کردن، جلو زبان خود را گرفتن، سر کسی زبان داشتن، زبان کسی گرفتن، زبان به چیزی گشودن، نوک زبان بودن، زبان در کام کشیدن.

چندین ترکیب فعلی در زبان فارسی که با گردن ساخته می‌شود: گردن افراشتن، به گردنِ کسی حق داشتن دیگری، گردن پیچیدن، گردن خم کردن، گردن را بالا گرفتن، گردن زدن، گردن کج کردن، گردن کسی را تبر نزدن، گردن کسی از مو باریک‌تر بودن، به گردن کسی انداختن، گردن کسی را خرد کردن، کاری را گردن گرفتن، گردن کسی کلفت شدن، گردن کشیدن، گردن گرفتن، از گردن خود برداشتن، به گردن داشتن، به گردن کسی افتادن.
ترکیب‌های فعلی که با کمر ساخته می‌شود: کمر به کاری بستن، کمر چیزی را شکستن، کمر چیزی را درز گرفتن، کمر خم کردن، کمر راست کردن، کمر را غول را شکستن، کمرِ کسی شکستن، کمر قتل کسی را بستن، کمر کسی را خم کردن، دامن به کمر زدن، کمر کسی را خرد کردن، کمر همت بسته، از کمر افتادن، به کمر کسی زدن.

چندین ترکیب فعلی در زبان فارسی که با دست ساخته می‌شوند: دست از سر کچل کسی برداشتن، دست از کار کشیدن، دست از کسی شستن، دست انداختن، دست بالا را گرفتن، دست بزن داشتن، دست به جیب بردن، دست به دامان کسی شدن، دست به دست گشتن، دست به دست یکدیگر دادن، دست روی دل کسی گذاشتن، دست روی کسی بلند کردن، دستی به سر و روی چیزی کشیدن، دست به کار شدن، دست به سیاه و سفید نزدن، دست به کمر زدن، دست پیش را گرفتن، دست راست کسی روی سر دیگری بودن، دست داشتن، دست راست و چپ را از هم تشخیص ندادن، دست شیطان را از پشت بستن، دست راست کسی بودن، دست کسی از قبر بیرون بودن، دست کسی باز بودن، دست کسی بند بودن، دست کسی از همه جا کوتاه بودن، دست کسی به کاری نرفتن، دست کسی به دهانش رسیدن، دست کسی پیش کسی دراز بودن، دست کسی توی کار بودن، دست کسی چسب داشتن، دست کسی را توی پوست گردو گذاشتن، دست کسی را خواندن، دست کسی رو شدن، دست کسی را توی دست دیگر کسی گذاشتن، دست کسی طلا بودن، دست کسی کج بودن، دست کسی نمک نداشتن، دست نگه داشتن، دست و بال کسی تنگ بودن، دست و پنجه نرم کردن، دستی از دور بر آتش داشتن، دست یافتن، از این دست گرفتن و از آن دست دادن، از دست رفتن، از دست کسی در رفتن، روی دست بردن، روی دست کسی باد کردن، به دست آوردن، به دست گرفتن.

ترکیب‌های فعلی که با سینه ساخت می‌شوند: سینه به سینه شدن، سینه با کسی پاک کردن، سینه فرا کار نهادن،  سینه کشیدن، سینه پرداختن، سینه پیش دادن، سینه زدن، سینه کردن، سینه سپر کردن برای چیزی، سینه زدن پای چیزی، سینه را صاف کردن، سنگ کسی را به سینه زدن.

هشتگ: , , ,

دیدگاه کاربران

ملاحظات ارسال دیدگاه
  • نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد.
  •  نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
 

استفاده از اخبار با ذکر منبع وبگاه خبری قلم مجاز است.

2011 - 2020 ©
Qalam News Agency qalamna.ir . All rights reserved